Qua 73 năm phát triển, ngành Thuỷ lợi Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn. Hệ thống văn bản pháp luật, tổ chức bộ máy dần được hoàn thiện, hàng chục ngàn công trình thủy lợi được xây dựng mới đã đóng góp quan trọng, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, góp phần cải thiện môi trường, phòng chống thiên tai.

Tuy nhiên, ngành Thuỷ lợi cũng đang đứng trước những thách thức lớn, khi biến đổi khí hậu trở thành mối đe doạ trên toàn cầu.

Nhân dịp kỷ niệm 73 năm ngày truyền thống ngành Thuỷ lợi Việt Nam (28/8/1945 - 28/8/2018), NNVN đã có buổi trao đổi với GS.TS Nguyễn Văn Tỉnh, Tổng cục trưởng Tổng cục Thuỷ lợi về định hướng phát triển ngành Thuỷ lợi để thích ứng linh hoạt với diễn biến bất thường của khí hậu, thiên tai, phục vụ tái cơ cấu ngành nông nghiệp, tái cơ cấu nền kinh tế đất nước theo hướng phát triển bền vững, hiệu quả cao.


 "Trong bối cảnh biến đổi khí hậu phức tạp như hiện nay, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp thúc đẩy áp dụng tưới tiên tiến, tiết kiệm nước, nhất là các cây trồng chủ lực đang có thị trường ổn định, như cà phê, hồ tiêu, điều, mía, chè, cây ăn quả, rau, hoa; phát triển hệ thống thuỷ lợi phục vụ nuôi trồng thuỷ sản…", GS.TS Nguyễn Văn Tỉnh.


Nếu khái quát một vài kết quả nổi bật của ngành Thuỷ lợi Việt Nam sau 2/3 thế kỷ, ông sẽ nói về điều gì?

Thời điểm năm 1945, cả nước chỉ có 13 hệ thống thủy lợi bảo đảm nước tưới cho 324 nghìn ha, năng lực tiêu khoảng 77 nghìn ha. Nhưng đến nay, hàng ngàn công trình thủy lợi được xây dựng mới, nâng cấp, sửa chữa, hàng năm bảo đảm tưới cho hơn 7,5 triệu ha đất gieo trồng lúa và hơn 1,6 triệu ha rau màu, cây công nghiệp; tạo nguồn nước cho 1,3 triệu ha đất gieo trồng; kiểm soát mặn gần 1 triệu ha; cải tạo chua phèn 1,6 triệu ha; tiêu nước cho trên 1,72 triệu ha đất nông nghiệp, cung cấp khoảng 6 tỷ m3 nước phục vụ sinh hoạt và công nghiệp, với gần 89% hộ dân khu vực nông thôn được sử dụng nước hợp vệ sinh… Hệ thống công trình thuỷ lợi tạo điều kiện phát triển đa dạng hoá cây trồng, chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp, góp phần bảo vệ môi trường.

Trong bối cảnh hiện nay, ngành Thuỷ lợi đang đối mặt với những thách thức gì?

Được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, sự đóng góp của nhân dân, và sự phấn đấu không mệt mỏi của các thế hệ cán bộ, công nhân viên ngành Thủy lợi, công tác thủy lợi đã đạt được những kết quả to lớn, tuy nhiên còn bộc lộ những hạn chế, tồn tại.

Nhiều công trình, hệ thống công trình thủy lợi được xây dựng từ lâu đã bị xuống cấp; nhiều công trình cấp nước sinh hoạt nông thôn hoạt động không hiệu quả. Trước đây công trình thủy lợi được thiết kế để phục vụ sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ, tưới bằng các biện pháp lạc hậu, lãng phí nước. Bên cạnh đó, chất lượng nước trong một số hệ thống công trình không bảo đảm để cấp cho sản xuất nông nghiệp sạch, an toàn; hạ tầng thủy lợi chưa đáp ứng được yêu cầu phục vụ nuôi trồng thủy sản.

Cùng với tồn tại nêu trên, phát triển thủy lợi cũng đang đứng trước những thách thức lớn từ biến đổi khí hậu, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất và dân sinh. Hoạt động phát triển, đô thị hóa, công nghiệp hóa ở nhiều nơi đã gây sức ép lớn lên nhiệm vụ thủy lợi qua tác động làm suy giảm nguồn nước, lấn chiếm không gian cho nước, cản trở các tuyến thoát nước.

Việc các quốc gia ở thượng nguồn các sông quốc tế triển khai đầu tư xây dựng các hồ thủy điện, công trình lấy nước dự báo sẽ gây hậu quả nghiêm trọng cho vùng hạ du tại Việt Nam, đặc biệt là vùng đồng bằng sông Cửu Long.

Thưa ông, để khắc phục các bất cập nêu trên, trong chiến lược phát triển ngành Thuỷ lợi, đâu là vấn đề then chốt cần giải quyết?

Để giải quyết căn cơ, việc cấp thiết phải xây dựng được căn cứ pháp lý quy định xuyên suốt công tác thủy lợi từ lập chiến lược, quy hoạch, đến đầu tư xây dựng, sửa chữa nâng cấp, quản lý khai thác và bảo vệ công trình thủy lợi. Giai đoạn vừa qua Tổng cục Thủy lợi đã tham mưu cho Bộ NN-PTNT trình Chính phủ, trình Quốc hội đã ban hành Luật Thủy lợi tại Kỳ họp thứ 3 Quốc hội Khóa XIV ngày 19/6/2017. Các nghị định, thông tư hướng đẫn thi hành luật cũng đã hoàn thiện có hiệu lực thi hành từ 1/7/2018.


Nhiều công trình thủy lợi được xây mới đã “giải khát” vùng khô hạn

Trong thời gian tới, cần tập trung triển khai những nội dung chính được Luật Thủy lợi điều chỉnh. Trước hết, phải tiếp tục triển khai xây dựng Chiến lược thủy lợi Việt Nam giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành. Triển khai lập, rà soát quy hoạch thủy lợi làm cơ sở đầu tư công trình thủy lợi trên toàn quốc, trong đó ưu tiên tập trung xây dựng tầm nhìn, giải pháp thủy lợi cho vùng đồng bằng sông Cửu Long.

Bên cạnh đó cần triển khai thúc đẩy xã hội hóa công tác thủy lợi, tạo động lực cho khu vực tư nhân, cộng đồng tham gia vào đầu tư xây dựng, quản lý, khai thác và bảo vệ công trình thủy lợi; Chuyển từ cơ chế “thủy lợi phí” sang “giá sản phẩm, dịch vụ thủy lợi”, đồng thời phân rõ vai trò chủ quản lý và đơn vị khai thác công trình thủy lợi, đổi mới phương thức hoạt động quản lý, khai thác công trình thủy lợi, chuyển mạnh sang đặt hàng, đấu thầu trong quản lý, khai thác công trình thủy lợi.

Quan tâm đặc biệt đến an toàn đập, an toàn công trình thủy lợi.

Đến năm 2020 cần sửa chữa, nâng cấp 1.200 hồ chứa nước xung yếu; đồng thời nâng cao năng lực dự báo (mưa, lũ) phục vụ vận hành hồ chứa theo diễn biến thực tế.

Và điều hết sức quan trọng nữa là phải triển khai đồng bộ các giải pháp để thúc đẩy khu vực tư nhân đầu tư vào nước sạch nông thôn.

Triển khai đồng bộ các giải pháp trên, ngành Thuỷ lợi Việt Nam từng bước hiện đại hoá, đáp ứng tốt yêu cầu của tái cơ cấu nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới, yêu cầu của hoạt động phát triển kinh tế - xã hội tiên tiến, hiện đại trong giai đoạn đổi mới, hội nhập, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Xin cảm ơn ông!

MINH PHÚC

Nguồn: baonongnghiep.vn

 

Trở về đầu trang
Print: Print this Article Email: Print this Article Share: Share this Article